Τι πρέπει να γνωρίζουν οι ογκολογικοί ασθενείς για την πανδημία

1. Οι ομάδες του πληθυσμού που κινδυνεύουν περισσότερο εάν μολυνθούν από το νέο κορονοϊό είναι εκείνες που πάσχουν από κάποιο νόσημα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και οι ογκολογικοί ασθενείς. Ποιος ακριβώς παράγοντας της νόσου τους τους κάνει πιο ευπαθείς;

Οι ασθενείς με καρκίνο είναι γνωστό οτι είναι ανοσοκατεσταλμένοι, τόσο εξαιτίας της νόσου τους όσο και λόγω της θεραπείας τους. Ο ίδιος ο καρκίνος, καθώς και η χημειοθεραπεία, η ακτινοθεραπεία οι στοχεύουσες θεραπείες και η ανοσοθεραπεία προκαλούν έκπτωση του ανοσολογικού συστήματος του ασθενούς, καθιστώντας τους ογκολογικούς ασθενείς πιο ευπαθείς στις λοιμώξεις σε σχέση με αυτούς που δεν έχουν καρκίνο. Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα από την Κίνα (report of the WHO-China Joint Mission on Coronavirus Disease) φαίνεται οτι η θνησιμότητα της λοίμωξης με COVID 19 στους ασθενείς με καρκίνο ανέρχεται στο 7.6%

2. Προφανώς όλες οι ομάδες ογκολογικών ασθενών δεν αντιμετωπίζουν τον ίδιο βαθμό ευπάθειας;

Ακριβώς, θα πρέπει να διαχωρίσουμε αυτούς που έχουν ολοκληρώσει την αντικαρκινική θεραπεία τους (χημειοθεραπεία, ακτινοθεραπεία, στοχεύουσες θεραπείες και ανοσοθεραπεία) πέραν του εξαμήνου και είναι σε παρακολούθηση. Αυτή η ομάδα έχει παρόμοιο κίνδυνο όπως και ο υπόλοιπος πληθησμός. Αυτοί θα πρέπει να αποφεύγουν τις άσκοπες μετακινήσεις σε υγειονομικούς χώρους και να μεταθέσουν το τακτικό τους ραντεβού σε χρόνο που θα καθοριστεί από το θεράποντα ιατρό ή να γίνεται η συμβουλευτική μέσω τηλεϊατρικής όπου είναι εφικτό και να συμβουλεύονται τις επικαιροποιημένες οδηγίες του ΕΟΔΥ (https://eody.gov.gr/neos-koronaios-covid-19/). Αξίζει εδώ να υπογραμμισθεί ότι γυναίκες με μη μεταστατικό καρκίνο του μαστού οι οποίες λαμβάνουν μόνο ορμονική θεραπεία δε θεωρείται ότι έχουν αυξημένο κίνδυνο λοίμωξης, δεδομένου ότι η ορμονική θεραπεία δεν προκαλεί ανοσοκαταστολή.

3. Πώς ακριβώς πρέπει να προφυλάσσονται οι ογκολογικοί ασθενείς αυτό το διάστημα;

Σύμφωνα με τις οδηγίες της Εταιρίας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδος (ΕΟΠΕ) οι οποίες είναι σε συμφωνία με τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) οι ογκολογικοί ασθενείς θα πρέπει να ενημερώνονται για τα συμπτώματα της λοίμωξης από κορονοϊό και να ακολουθούν πιστά τις οδηγίες που δίνονται από τον ΕΟΔΥ και τις άλλες αρχές. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να δίνεται στην εκπαίδευση σχετικά με τις συνθήκες υγιεινής, πλύσιμο χεριών, αποφυγή παρουσίας σε χώρους συνωστισμού, αποφυγή συγχρωτισμού με ασθενείς με λοίμωξη. Θα πρέπει να προσέρχονται στα νοσοκομεία λαμβάνοντας όλα τα μέτρα προφύλαξης, πχ μάσκα (κοινή ή χειρουργική), αντισηπτικά. Η προφυλακτική χρήση αυξητικών παραγόντων σε μέσης και υψηλής επικινδυνότητας χημειοθεραπευτικά σχήματα μαζί με τη χρήση αντιβιοτικών μπορεί να διατηρήσει τη συνολική κατάσταση υγείας του ασθενούς και ενδεχόμενα να αποφύγουν τυχόν επιπλοκές από τη λοίμωξη με κορονοϊό. Θα πρέπει να καταβάλλεται κάθε προσπάθεια περιορισμού άσκοπων προσελεύσεων ασθενών στις ογκολογικές μονάδες. Οι μη επείγουσες προσελεύσεις καλό είναι να προγραμματίζονται αργότερα ανάλογα με την περίπτωση. Ενθαρρύνεται η τηλεφωνική επικοινωνία με τους ασθενείς ώστε να περιορίζεται η πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία.

Οι ασθενείς θα πρέπει να ενθαρρύνονται ώστε να επικοινωνούν τηλεφωνικά για να λάβουν οδηγίες σε περίπτωση που αναπτύξουν συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού. Οι ασθενείς με ήπια συμπτώματα θα πρέπει να αντιμετωπίζονται στο σπίτι και να εξασφαλίζεται τηλεφωνική επικοινωνία σε καθημερινή βάση για την παρακολούθησή τους. Απαιτείται σχετική εκπαίδευση του προσωπικού για την αναγνώριση συμπτωμάτων λοίμωξης από κορονοϊό.Θα ήταν φρόνιμο να γίνεται επικοινωνία την προηγούμενη ημέρα με τους ασθενείς που πρόκειται να κάνουν χημειοθεραπεία ώστε να ελέγχονται για συμπτώματα λοίμωξης αναπνευστικού. Όλοι οι ασθενείς (και οι συνοδοί) που προσέρχονται σε ογκολογικές μονάδες θα πρέπει να ερωτώνται για την ύπαρξη συμπτωμάτων λοίμωξης αναπνευστικού και να παρακολουθούνται για την ανάπτυξη νέων συμπτωμάτων. Οι χώροι αναμονής θα πρέπει να αερίζονται και να επιτρέπουν τουλάχιστον 1.5 m απόσταση μεταξύ των ασθενών.

 

4. Ποιες συμβουλές θα δίναμε στους οικείους τους? Αν έχουν φροντιστές, τι πρέπει να προσέχουν επιπλέον

Τα οικεία πρόσωπα καθώς και οι φροντιστές θα πρέπει να ακολουθούν τις οδηγίες προφύλαξης για το κοινό του ΕΟΔΥ, δηλαδη τα ακόλουθα:

  • Πλένουμε τα χέρια μας τακτικά και σχολαστικά με σαπούνι και νερό ή με αλκοολούχο διάλυμα και αποφεύγουμε την επαφή των χεριών με το πρόσωπο (μάτια, μύτη, στόμα).

  • Καλύπτουμε το βήχα ή το φτέρνισμα με χαρτομάντιλο το οποίο απορρίπτουμε άμεσα στα απορρίμματα. Αν αυτό δεν είναι διαθέσιμο, καλύπτουμε με το εσωτερικό του αγκώνα.

  • Εάν εμφανίσουμε ήπια συμπτώματα λοίμωξης του αναπνευστικού (βήχας, καταρροή, πυρετός ≤ 37,6 °C, πονόλαιμος) παραμένουμε στο σπίτι σε απομόνωση και παρακολουθούμε την υγεία μας.Σε περίπτωση επιδείνωσης των συμπτωμάτων ή όταν τα ήπια συμπτώματα επιμένουν για περισσότερο από 5 ημέρες ή εάν ανήκουμε σε ευπαθή ομάδα επικοινωνούμε άμεσα με ιατρό για αξιολόγηση.

Τα άτομα που έρχονται σε επαφή με ασθενείς με καρκίνο είναι πολύ σημαντικό να τηρούν αυστηρά το «μένουμαι σπίτι» ώστε να περιορίσουν στο ελάχιστο την πιθανή εκθεσή τους στον ιό. Ιδανικά οι ογκολογικοί ασθενείς που βρίσκονται υπό ενεργό αντικαρκινική θεραπεία θα πρέπει να προφυλάσσονται και να μην έρχονται σε στενή επαφή με τους οικείους. Θα πρέπει να ενθαρρύνεται η επικοινωνία το τηλέφωνο η οι βιντεοκλήσεις. Εαν διαμένουν με άλλα άτομα και υπάρχει η δυνατότητα θα πρέπει να έχουν ξεχωριστό δωματιο, μπάνιο, πετσέτες. Επίσης, είναι επιθυμητό έαν είναι εφικτό ένα μόνο πρόσωπο να φροντίζει τον ασθενή με καρκίνο.

5. Το νοσηλευτικό προσωπικό που φροντίζει τους ασθενείς αυτούς φαίνεται λογικό να μην ασχολείται και με τη φροντίδα των ασθενών με κορονοϊό.

Το νοσηλευτικό προσωπικό που περιθάλπτει τους ασθενείς με καρκίνο είναι αυτονόητο οτι δεν μπορεί να ασχολείται παράλληλα και με την περίθαλψη ασθενών με κορονοιό. Το προσωπικό που στελεχώνει τις μονάδες ημερήσιας θεραπείας, όπου λαμβάνουν χώρα οι εξειδηκευμένες αντικαρκινικές θεραπείες, συνήθως εργάζεται αποκλειστικά σε αυτές. Αλλωστε οι ασθενείς με κορονοιό νοσηλεύονται στα νοσοκομεία αναφοράς όπου για τη νοσηλεία τους ακολουθούνται οι οδηγίες του ΕΟΔΥ. Είναι απαραίτητη η εκπαίδευση του προσωπικού των ογκολογικών μονάδων σχετικά με τη λήψη προσωπικών μέτρων υγιεινής και χρήσης προστατευτικών μέσων (πχ. μάσκες, γάντια, κλπ). Απαιτείται επίσης εκπαίδευση του προσωπικού των ογκολογικών μονάδων σχετικά με τη λήψη μέτρων για την απομόνωση τυχόν υπόπτων περιπτώσεων αλλά και για τη φροντίδα των ασθενών με λοίμωξη από κορονοϊό. Στην περίπτωση που σε μία ογκολογική μονάδα διαπιστωθεί ασθενής θετικός σε κορονοϊό, θα πρέπει άμεσα να γίνεται επικοινωνία με τον ΕΟΔΥ και να λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για τους ασθενείς και το προσωπικό που ενδεχομένως έχουν εκτεθεί στον ιό.

6. Σχετικά με τις ογκολογικές θεραπείες τι συστάσεις υπάρχουν; θα πρέπει να συνεχίζονται;

Σύμφωνα με τις εθνικές και διεθνείς οδηγίες οι επικουρικές (συπληρωματικές) και οι προεχγηριτικές θεραπείες καθώς και οι θεραπείες για μεταστατική νόσο θα πρέπει γίνετε προσπάθεια να γίνουν κανονικά. Όσο αφορά τις θεραπείες συντήρησης ασθενών με μεταστατικό καρκίνο αυτές θα μπορούσαν να αραιωσούν η και να διακοπούν. Εαν υπάρχει ανάγκη χειρουργικής επέμβασης και αυτό αφορά στην αφαίρεση του πρωτοπαθούς όγκου όπου ο στόχος είναι η ίαση του ασθενούς, αυτή θα πρέπει να πραγματοποείται, σε άλλες όμως περιπτώσεις θα πρέπει να συνεκειμάται η αναγκαιότητα της άμεσης επέμβασης και ο κίνδυνος έκθεσης στον κορονοιό. Επίσης θα πρέπει να γίνεται προσπάθεια να γίνονται μόνο οι απαραίτητες και επείγουσες εξετάσεις και να αναβάλλονται οι προγραμματισμένοι έλεγχοι στα πλαίσια της παρακολούθησης.

Τέλος, για ασθενείς τελικού σταδίου που δεν λαμβάνουν ειδική αντικαρκινική αγωγή θα πρέπει να λαμβάνονται όλα τα προληπτικά μέτρα που ισχύουν για τον υπόλοιπο ευπαθή πληθυσμό και επιπλέον να αποφεύγονται οι άσκοπες εξετάσεις που δεν προσδίδουν περαιτέρω στην ανακουφιστική φροντίδα τους.

 

Στην ήδη επιβαρυμένη ψυχολογική κατάσταση του ασθενούς με καρκίνο έρχετε να προστεθεί το άγχος και ο φόβος της πανδημίας, σε συνδυασμό με τον κατ΄οικον περιορισμό.
Είναι σημαντικό να βοηθήσουμε τον ασθενή να βρει διεξόδους όπως π.χ. τη μουσική, το διαβασμα, το διαλογισμό την άσκηση, ώστε να μπορέσει να διατηρήσει τη δύναμη, την αισιοδοξία, και το χαμόγελο.

Η Άσκηση είναι Φάρμακο – Νέες Οδηγίες για τους Επιζώντες του Καρκίνου

Ο αριθμός των επιζώντων του καρκίνου σε όλο τον κόσμο αυξάνεται χάρη, κυρίως, στην πρόοδο που έχει επιτευχθεί για έγκαιρη διάγνωση και νέες θεραπείες. Το 2018, υπήρχαν περίπου 43,8 εκατομμύρια επιζώντες του καρκίνου οι οποίοι είχαν διαγνωστεί κατά τη διάρκεια των προηγούμενων 5 ετών. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, ζουν 15,5 εκατομμύρια άνθρωποι που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο και ο αριθμός αυτός αναμένεται να διπλασιαστεί τις επόμενες δεκαετίες.

w4ohellas exercise medicine

Οι επιζώντες του καρκίνου αντιμετωπίζουν ιδιαίτερες προκλήσεις στη σωματική υγεία και την ψυχική τους ευεξία, ως αποτέλεσμα της διάγνωσης και των θεραπειών. Για παράδειγμα, μπορεί να έχουν μειωμένες αντοχές που επηρεάζουν την ποιότητα ζωής τους. Το 2010, το «American College of Sports Medicine Roundtable» ήταν μία από τις πρώτες εκθέσεις/αναφορές που είχαν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι επιζώντες του καρκίνου θα μπορούσαν να αθλούνται, με ασφάλεια, ώστε να  βελτιώσουν τη φυσική τους κατάσταση, να αποκαταστήσουν τη σωματική τους λειτουργία, να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και να μετριάσουν την κόπωση που σχετίζεται με τον καρκίνο.

Καρκίνος του μαστού, υπάρχουν νεώτερα δεδομένα;

Ελένη Γαλάνη MD, PHD, Ογκολόγος Παθολόγος, Αν. Διευθύντρια Metropolitan Hospital

Ο καρκίνος του μαστού συνεχίζει να είναι η πιο συχνή κακοήθεια στις γυναίκες, με τη συχνότητά του να αυξάνεται μεν, αλλά τη θνητότητα από τη νόσο να μειώνεται. Τα τελευταία χρόνια υπήρξαν σημαντικές θεραπευτικές εξελίξεις. Ο καρκίνος του μαστού αντιμετωπίζεται πια ως μία νόσος, αλλα εστιάζουμε στην εξατομίκευση της θεραπείας με βάση τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενή. Το 70% των ασθενών έχει νόσο που εκφράζει ορμονικούς υποδοχείς, ενώ περίπου το 20% εκφράζει το ογκογονίδιο HER2 και ένα μικρό ποσοστό έχουν τριπλά αρνητική νόσο.

Πρώιμη νόσος
Η ευαισθητοποίηση και η ενημέρωση των γυναικών καθώς και η ευρεία εφαρμογή του μαστογραφικού ελέγχου, έχει ως αποτέλεσμα η πλειοψηφία του καρκίνου του μαστού να διαγιγνώσκεται σε αρχικό στάδιο. Η χειρουργική επέμβαση αποτελούσε έως τώρα το πρώτο θεραπευτικό βήμα. Ωστόσω, σε καρκίνους HER2 θετικούς, σε όγκους τριπλά αρνητικούς καθώς και τοπικά προχωρημένους καρκίνους η χορήγηση χημειοθεραπείας πριν τη χειρουργική επέμβαση συνιστάται διεθνώς και είναι σήμερα η πλέον ενδεδειγμένη πρακτική.
Παράληλα περίπου το 70% των ασθενών με πρώιμο ορμονοευαίσθητο καρκίνο του μαστού δεν χρειαζεται να λάβουν συμπληρωματική χημειοθεραπεία μετά τη χειρουργική επέμβαση. Σήμερα χρησιμοποιούμε τις γονιδιακές υπογραφές ώστε να διαπιστώσουμε ποιές γυναίκες δε θα ωφεληθούν από τη χημειοθεραπεία. Μια νέα θεραπευτική στρατηγική αποτελεί η παράταση στην χορήγησης συμπληρωματικής ορμονοθεραπείας από 5 σε 10 χρόνια.

Μεταστατικός καρκίνος
Στη θεραπεία του μεταστατικού ορμονοευαίσθητου καρκίνου του μαστού (ER, PR θετικούς και Her2 αρνητικούς όγκους) μία νέα κατηγορία φαρμάκων, οι αναστολείς της κυκλίνης (CDK4/6 inhibitors) χαρίζουν στους ασθενείς περισσότερα χρόνια ποιοτικής ζωής. Μια ασθενής μπορεί πλέον να αποφύγει για μακρύ χρονικό διάστημα τη χημειοθεραπεία, και να επιστρέψει στη ζωή της λαμβάνοντας από του στόματος μια θεραπεία με μικρή τοξικότητα.
Για τους ασθενείς με HER2 θετική νόσο η θεραπεία με συνδυασμό αντι HER2 στοχευουσών θεραπειών προσφέρει σημαντικό όφελος στην επιβίωση.
Επιπλέον, πολύ σημαντικές εξελίξεις υπάρχουν και για τη δύσκολη κατηγορία του τριπλά αρνητικού καρκίνου μαστού. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι οι ασθενείς με μεταστατική τριπλά αρνητική νόσο έχουν σημαντικό κλινικό όφελος εάν λάβουν συνδυασμό ανοσοθεραπείας και χημειοθεραπείας. Το όφελος αυτό αφορά τους ασθενείς με έκφραση του δείκτη PDL-1 (περίπου 40% των ασθενών).
Σε ένα μικρό ποσοστό (5%-10%) των ασθενών ο καρκίνος του μαστού είναι κληρονομικός. Σήμερα γνωρίζουμε ότι ο κληρονομικός καρκίνος του μαστού και των ωοθηκών συνήθως οφείλεται σε παθολογικές μεταλλάξεις στα γονίδια BRCA1/2. Αξίζει να τονιστεί οτι γονιδιακός έλεγχος πρέπει να γίνεται σε επιλεγμένο πληθυσμό που πληρεί συγκεκριμένα κριτήρια. Όσο αφορά τις ασθενείς με μετάλλαξη στα γονίδια BRCA1/2 μια νέα κατηγορία φαρμάκων, οι αναστολείς της PARP που επιδιορθώνουν τις βλάβες στο DNA ανοίγουν σημαντικούς θεραπευτικούς δρόμους.

Εν κατακλείδι, φαίνεται ότι έχουμε περάσει σε μια νέα εποχή συνδυασμένης θεραπείας. Χρησιμοποιούνται πλέον συνδυασμοί της κλασικής χημειοθεραπείας ή ορμονοθεραπείας με νέα καινοτόμα φάρμακα, μονοκλωνικά αντισώματα ή ανοσοθεραπεία, που έχουν πετύχει, αφενός την αύξηση των ποσοστών ίασης και αφετέρου τη μετατροπή της μεταστατικής σε χρόνια νόσο.

 

 

 

Καρκινος μαστου. Καινοτόμες θεραπείες: τι είναι, ποιους αφορά, πώς έχουμε πρόσβαση

Δρ. Ελένη Γαλάνη, Παθολόγος Ογκολόγος

Το 2018 και το 2019 υπήρξαν χρονιές με σημαντικές εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού δεν αντιμετωπίζεται πια ως μια νόσος, αλλά εστιάζουμε στην εξατομίκευση της θεραπείας με βάση τα ιδαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενή. Η εξατομικευμένη θεραπεία έχει ως σκοπό την επιλογή της ιδανικής θεραπείας της ασθενούς και βασίζεται σε καινοτόμα φάρμακα τα οποία στοχεύουν σε εξειδικευμένα μόρια των καρκινικών κυττάρων, που εμπλέκονται στον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση τους. Στον καρκίνο του μαστού ανάλογα με την έκφραση των ορμονικών υποδοχέων ER, PR και της ογκοπρωτείνης Ηer-2 εφαρμόζεται και ανάλογη στοχευμένη θεραπεία

Σήμερα γνωρίζουμε ότι περίπου το 70% των ασθενών στάδιου Ι (χωρίς θετικούς λεμφαδένες) ορμονοευαίσθητου καρκίνου του μαστού δε θα χρειαστεί συμπληρωματική χημειοθεραπεία μετά τη χειρουργική επέμβαση. Το ποιές γυναίκες δε θα οφεληθούν από τη συμπληρωματική χημειοθεραπεία μας το δείχνουν οι μοριακές υπογραφές της νόσου. Τέτοια test είναι το ONCOTYPE DX test, το οποίο μάλιστα είναι διαθέσιμο στη χώρα μας, και το μεγαλύτερο μέρος του κόστους του αποζημειώνεται από τον ΕΟΠΠΥ. Ανάλογη μοριακή υπογραφή είναι το mammaprint test. Τα δύο αυτά τεστ έχουν αξιολογηθεί μέσα απο προοπτικές κλινικές δοκιμές και έχουν αποδείξει την προβλεπτική τους αξία.

Στη θεραπεία του μεταστατικού ορμονοευαίσθητου καρκίνου του μαστού (ER, PR θετικούς και Her2 αρνητικούς όγκους) τα τελευταία χρόνια υπήρξε μια σημαντική θεραπευτική εξέλιξη. Η εισαγωγή στη θεραπευτική φαρέτρα των αναστολέων των κυκλινοεξαρτώμενων κινασών 4/6 (CDK4/6 inhibitors) αύξησε σημαντικά τον ποιοτικό χρόνο ελεύθερο ποτροπής της νόσου. Σήμερα προτείνεται σε γυναίκες που έχουν ορμονοευαίσθητη μεταστατική νόσο, αρχικά να αντιμετωπίζονται με ορμονοθεραπεία και όχι χημειοθεραπεία. Συγκεκριμένα προτείνεται ο συνδιασμός CDK4/6 αναστολέων και αναστολέα αρωματάσης η φουλβεστράνη .
Το palbocyclib και το ribocyclib είναι δύο τέτοια καινοτόμα φάρμακα που ενυσχύουν σημαντικά την αποτελεσματικότητα των γνωστών μας ορμονοθεραπειών. Και τα δυο αυτά καινοτόμα φάρμακα είναι πολύ καλά ανεκτά, δεν επηρεάζουν την ποιότητα ζωής των ασθενών, ενώ οι πιο συχνές τους ανεπιθύμητες ενέργειες είναι η λευκοπενία, η ουδετεροπενία, η θρομβοπενία και η αναιμία. Στην Αμερική έχει έγκριση και ένα τρίτο φάρμακο της ίδιας κατηγορίας το abemacyclib με το ίδιο προφίλ αποτελεσματικότητας και κύρια ανεπιθύμητη ενέργεια τη διάρροια. Τα φάρμακα αυτά τώρα δοκιμάζονται και ως επικουρική θεραπεία σε ασθενείς που δεν έχουν μεταστατική νόσο, και σύντομα αναμένονται τα αποτελέσματα τους.

Επίσης όσο αφορά τη Her2 θετική νόσο στην επικουρική θεραπεία η προσθήκη του pertuzumab στο trastuzumab έδειξε σημαντικό όφελος στη συνολική επιβίωση ασθενών με νόσο υψηλού κινδύνου για υποτροπή. Τo Pertuzumab στοχεύει σε έναν διαφορετικό επίτοπο του εξωκυττάριου τμήματος του Her-2 σε σχέση με το Trastuzumab, με αποτέλεσμα τα δύο μονοκλωνικά αντισώματα να δρουν συνεργικά.
Επιπλέον, πρόσφατα η μελέτη KATHΕRINΕ ανέδειξε ότι σε ασθενείς με Her2 νόσο που έχουν λάβει χημειοθεραπεία πρίν τη χειρουργική επέμβαση και μετά το χειρουργείο έχουν υπολλειματική νόσο, υπάρχει όφελος εαν δώσουμε συμπληρωματική θεραπεία με TDM1 αντι για trastuzumab που είναι η καθιερωμένη αγωγή μέχρι σήμερα.
Επιλέον, πολύ σημαντικές εξελίξεις υπάρχουν και για τη δύσκολη κατηγορία του τριπλά αρνητικού καρκίνου μαστού. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι οι ασθενείς με μεταστατική τριπλά αρνητική νόσο έχουν σημαντικό κλινικό όφελος εάν λάβουν συνδιασμό ανοσοθεραπείας με atezolizumab και χημειοθεραπείας με nab-paclitaxel Το όφελος αυτό αφορά τους ασθενείς με έκφραση του δείκτη PDL-1 (περίπου 40% των ασθενών ). Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί ότι η θεραπεία αυτή έχει σημαντικό ποσοστό ανεπιθύμητων ενεργειών.

Επίσης, όσο αφορά τη μεταστατική τριπλά αρνητική νόσο σημαντική είναι η είσοδος και εδώ, των στοχευουσών θεραπειών. Περίπου οι μισές από αυτές τις ασθενείς έχουν μετάλλαξη στα γονίδια BRCA1/2 με αποτέλεσμα να έχουν αδυναμία στο σύστημα επιδιώρθωσης βλαβών στο DNA. Σήμερα γνωρίζουμε οτι εάν αυτές οι ασθενείς λάβουν θεραπεία με PARP- αναστολέα έχουν σημαντικό κλινικό όφελος. Το olaparib είναι ο πρώτος PARP αναστολέας που έδειξε όφελος στις ασθενείς με BRCA ½ μετάλλαξη και Her2 αρνητική μεταστατική νόσο. Ακολούθησε το talazoparib που έδειξε σημαντικό όφελος στην επιβίωση ασθενών με τη γνωστη ΒRCA1/2 μετάλλαξη. Δεδομένα από την χορήγηση olaparib ως συμπηρωματική θεραπεία στην πρώιμη νόσο μετά χειρουργείο αναμένονται.
Αξίζει να σημειωθεί ότι οι καινοτόμες θεραπείες που περιγράφτηκαν είναι διαθέσημες στους έλληνες ασθενείς είτε από το δημόσιο σύστημα υγείας ή από προγράμματα πρωιμης πρόσβασης των ασθενών.

Εν κατακλείδι, φαίνεται ότι έχουμε περάσει σε μια νέα εποχή συνδυασμένης θεραπείας. Χρησιμοποιούνται πλέον συνδυασμοί της κλασικής χημειοθεραπείας ή ορμονοθεραπείας με νέα καινοτόμα φάρμακα, μονοκλωνικά αντισώματα η ανοσοθεραπεία, που έχουν πετύχει αφενός την αύξηση των ποσοστών ίασης, αφετέρου τη μετατροπή της μεταστατικής νόσου σε χρόνια νόσο.

 

 

Τριπλά αρνητικός καρκίνος του μαστού, η νέα πρόκληση

Το 2018 και το 2019 υπήρξαν χρονιές με σημαντικές εξελίξεις στη θεραπεία του καρκίνου του μαστού. Ο καρκίνος του μαστού δεν αντιμετωπίζεται πια ως μια νόσος, αλλά εστιάζουμε στην εξατομίκευση της θεραπείας με βάση τα ιδαίτερα χαρακτηριστικά του κάθε ασθενή. Η εξατομικευμένη θεραπεία έχει ως σκοπό την επιλογή της ιδανικής θεραπείας της ασθενούς και βασίζεται σε καινοτόμα φάρμακα τα οποία στοχεύουν σε εξειδικευμένα μόρια των καρκινικών κυττάρων, που εμπλέκονται στον πολλαπλασιασμό και την επιβίωση τους. Στον καρκίνο του μαστού ανάλογα με την έκφραση των ορμονικών υποδοχέων ER, PR και της ογκοπρωτείνης Ηer-2 εφαρμόζεται και ανάλογη στοχευμένη θεραπεία.

Ενα ποσοστό περίπου 20% των ασθενών με καρκίνο του μαστού έχουν τριπλά αρνητικούς όγκους (δεν εκφράζουν ορμονικούς υποδοχεις ούτε το ογκογονίδιο HER2). Οι όγκοι αυτοί είναι κατά κανόνα επιθετικοί με σημαντικό ποσοστό υποτροπών, ενώ η μέση επιβίωση των ασθενών με μεταστατική νόσο είναι περίπου 18 μήνες.

Τα τελευταία χρόνια έχουν επιτευχθεί πολύ σημαντικές εξελίξεις για τη δύσκολη κατηγορία του τριπλά αρνητικού καρκίνου μαστού. Πρόσφατα δεδομένα δείχνουν ότι οι ασθενείς με μεταστατική τριπλά αρνητική νόσο έχουν σημαντικό κλινικό όφελος εάν λάβουν συνδιασμό ανοσοθεραπείας με atezolizumab και χημειοθεραπείας με nab-paclitaxel. Συγκεκριμένα, η κλινική μελέτη φάσεως ΙΙΙ, IMpassion 130, έδειξε ότι οι ασθενείς που έλαβαν το συνδυασμό είχαν σημαντικά καλύτερο διάστημα ελεύθερο υποτροπής της νόσου (7.5μήνες vs 5μήνες), ενώ και τα πρώτα αποτελέσματα επιβίωσης δείχνουν σημαντικό όφελος (25 μήνες vs 15.5μήνες). Το όφελος αυτό αφορά τους ασθενείς με έκφραση του δείκτη PDL-1 (περίπου 40% των ασθενών ). Ωστόσο αξίζει να σημειωθεί ότι η θεραπεία αυτή έχει σημαντικό ποσοστό ανεπιθύμητων ενεργειών.
Επίσης, όσο αφορά τη μεταστατική τριπλά αρνητική νόσο σημαντική είναι η είσοδος των στοχευουσών θεραπειών. Περίπου οι μισές από αυτές τις ασθενείς έχουν μετάλλαξη στα γονίδια BRCA1/2 με αποτέλεσμα να έχουν αδυναμία στο σύστημα επιδιώρθωσης βλαβών στο DNA. Σήμερα γνωρίζουμε ότι εάν αυτές οι ασθενείς λάβουν θεραπεία με PARP αναστολέα έχουν σημαντικό κλινικό όφελος.

Το olaparib είναι ο πρώτος PARP αναστολέας που έδειξε όφελος στις ασθενείς με BRCA ½ μετάλλαξη και HΕR2 αρνητική μεταστατική νόσο. Η κλινική μελέτη φάσης ΙΙΙ OlympiAD αξιολόγησε 302 προθεραπευμένους ασθενείς με μεταστατικό καρκίνο και γνωστή BRCA1/2 μετάλλαξη οι οποίοι δεν εξέφραζαν το γονίδιο HER2. Οι ασθενείς τυχαιοποιήθηκαν (2:1 τυχαιοποίηση) να λάβουν είτε olaparib είτε τη χημειοθεραπεία επιλογης του ογκολόγου τους. Η θεραπεία με olaparib είχε σημαντική βελτίωση του διαστήματος ελευθερου υποτροπη της νόσου (7 μήνες 4.2 μήνες). Δεδομένα από τη χορήγηση olaparib ως συμπηρωματική θεραπεία στην πρώιμη νόσο μετά χειρουργείο αναμένονται.

Ακολούθησε το talazoparib, επίσης ένας απο του στόματος αναστολέας της PARP με την κλινική μελέτη EMBARCA που έδειξε σημαντικό όφελος στην επιβίωση ασθενών με γνωστή ΒRCA1/2 μετάλλαξη και HER2 αρνητική μεταστατική νόσο (22,3 μήνες vs 19,5 μήνες).
Εν κατακλείδι, φαίνεται ότι έχουμε περάσει σε μια νέα εποχή θεραπείας. Χρησιμοποιούνται πλέον συνδυασμοί της κλασικής θεραπείας με νέα καινοτόμα φάρμακα, όπως η ανοσοθεραπεία, είτε στοχευμένες θεραπείες οι οποίες εξατομικευμένα προσφέρουν σημαντικό κλινικό όφελος στις ασθενείς.

Βιβλιογραφια
NEJM 2018; 379: 2108-2121. Atezolizumab and Nab-Paclitaxel in Advanced Triple-Negative Breast Cancer
NEJM 2017; 377: 523-533. Olaparib for Metastatic Breast Cancer in Patients with a Germline BRCA Mutation
NEJM 2018; 379:753-763. Talazoparib in Patients with Advanced Breast Cancer and a Germline BRCA Mutation